عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر سلامت چیست؟

بدبد نبودخوبعالیفوق العاده (1 رای, میانگین: 5٫00 از 5)
Loading...

عوامل موثر بر سلامت

عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر سلامت چیست؟

 عوامل اجتماعی موثر بر سلامت با توجه به اقتصاد سلامت

 Social Determinants of Health:SDH

در دنیای امروز دیدگاه های سلامت چشم اندازی وسیع تر پیدا کرده و ضرورتاً به عوامل تعیین کننده غیر طبی

سلامت توجه ویژه ای معطوف گشته است.

هر یک از این تعیین کننده ها به خودی خود و یا از طریق تاثیر بر

یکدیگر وضعیت سلامتی را به شدت تحت تاثیر قرار می دهند و سبب بروز بی عدالتی هایی در وضعیت سلامت

می گردند. این تعیین کننده ها از قبیل وراثت، شیوه زندگی، محیط زیست، وضعیت اقتصادی –اجتماعی و … بوده

که تاثیر چشمگیری بر سلامت و پیامدهای آن از جمله کیفیت زندگی دارند.

در واقع صحیح است که مراقبت های پزشکی می توانند باعث طول عمر و یا بهبودی

از یک بیماری جدی شوند

ولی آن چیزی که برای سلامت جمعیت مهم است، شرایط اجتماعی، اقتصادی است که باعث می شود مردم

بیمار شوند و یا نیاز به مراقبت پزشکی داشته باشند. بدین معنا که تعیین کننده های اجتماعی سلامت(Social

Determinants ofHealth)  مانند میزان درآمد، سطح تحصیلات، شغل، تغذیه، طبقه اجتماعی بسیار بیشتر از

عواملی مانند عوامل بیولوژیک سبب ابتلا به بیماری ها می شوند و در سلامت انسان نقش به سزایی دارند که

اگر نادیده گرفته شوند رسیدن به اهداف سلامتی و برقراری عدالت در سلامت را محال می نمایند.

از طرفی دیگر سلامت مقوله ای است که نقش آن در ارتقاي شاخص های توسعه انسانی نیز انکار ناپذیر است،

لذا مبارزه با عواملی که سلامت را تحت تاثیر قرار داده

و نیز سبب وجود نابرابری هایی در سلامت می گردند در

حقیقت از اولویت های همه آحاد جامعه و نیز از مهمترین وظایف دولت محسوب می شود. جوامعی با میلیون ها

کودک و بزرگسالی که قادر به زندگی مولد و مثمر ثمر نیستند پایدار نخواهند بود.

معرفی عوامل اجتماعی موثر بر سلامت

مسائل اجتماعی و مشکلاتی نظیر فقر، بیکاری و بی سوادی، قطعا به عنوان مشکل در تمام کشورهای دنیا با

ابعاد متفاوتی وجود دارند و مسلما این خواست غائی تمام دولتهاست که بتوانند راهکاری مناسب برای بر طرف

کردن موانع و ایجاد رفاه ، امنیت و سلامت مردم خویش پیداکنند.

در کل می توان چنین نتیجه گیری نمود که شرایطی که مردم در آن رشد کرده،

زندگی و کار می کنند هم چنین

سن افراد همگی بر وضعیت سلامتشان تاثیر گذار هستند. نابرابری در این شرایط خود منجر به نابرابری های

سلامت می گردد. خوشبختانه اکثریت قریب به اتفاق این نابرابری ها در سلامت، چه در بین و چه در داخل

کشورها، قابل اجتناب هستند. موفقیت در عرصه بهبود سلامت و کاهش این بی عدالتی ها بستگی به توجه

جدی به علل اجتماعی زمینه ای آن دارد. راه حل های فنی در داخل بخش سلامت

نیز بسیار مهم هستند اما

باید توجه کنیم که این راه حل ها کافی نیستند. توجه به عوامل اجتماعی تعیین کننده سلامت به حیطه های

کاری وسیع تر و اقدامات پایدارتری نیز نیاز دارد.

در تعریف جدید سازمان جهانی بهداشت سلامت نه تنها به معنای عادی بودن انسان از امراض گوناگون بلکه

شامل رفاه احساسی، روانی و اجتماعی نیز می باشد. بر این اساس، عوامل اجتماعی تعیین کننده سلامت به

شرایط اجتماعی که انسان ها در طول چرخه حیاتشان در آن زندگی و کار می کنند توجه دارد.

 

شواهد دلالت از آن دارد که اکثر بار بیماری ها و نابرابری های بهداشت و سلامت ناشی از عوامل اجتماعی

است. انتظار از زندگی بسیار بستگی به محل تولد و محل رشد و نمو دارد.

 همچنین بیولوژی نقش تعیین کننده ای در میزان

مرگ و میر مادران افغانی (از هر ۸ مادر یک نفر) در مقیاس با

مادران سوئدی (از هر ۱۷۴۰۰ مادر یک نفر) ندارد.

این نابرابری حتی در شرایط منطقه ای یکسان نیز مصداق دارد. به عنوان مثال یک مرد بومی استرالیایی ۱۷ سال

کمتر از سایر مردان همان کشور طول عمر دارد و مرگ مادران

در میان زنان فقیر اندونزی ۴ برابر بیشتر از زنان

ثروتمند همان کشور است.

می توان گفت ترکیب ناهمگونی از سیاست ها، مسایل اقتصادی و سیاسی در مقیاس وسیع مسئولیت این

پدیده را به عهده داشته و منجر می شوند تا عده کثیری از مردم از سلامت مناسب برخوردار نباشند.

برخی از عوامل نابرابری و بی عدالتی در سلامت عبارتند از:

۱- محل اقامت

(تفاوت بین شهر و روستا، گروه های منطقه ای، پایتخت در مقابل سایر مناطق) و بخش های دیگر شهرها

۲- نژاد

۳- شغل و آسیب پذیری های درآمدی

۴- جنسیت

که اغلب نشان دهنده آسیب پذیری های ناشی از قوانین و هنجارهای مرتبط با جنسیت می باشد

۵- فرهنگ و ارزش ها

۶- تحصیلات

۷- وضعیت اقتصادی و اجتماعی

۸- سرمایه اجتماعی

شرایط اقتصادی و اجتماعی (نقش کار و بیکاری)

بیکاری

  شرایط و وضعیت اقتصادی و اجتماعی در طول زندگی بر سلامت روان فرد تاثیر گذار است. افرادی که به مدت

طولانی در معرض محدودیت های اقتصادی و اجتماعی و تبعات آن از جمله سرمایه کم خانواده، تحصیلات پایین،

شغل نامطمئن، زندگی در خانه های نامناسب و غیره قرار دارند بیشتر در معرض ابتلا به بیماریهای روانی خصوصاً

حتما بخوانید  طرز تهیه فرنی شکلاتی خوشمزه

افسردگی قرار دارند. یکی از مهمترین پدیده های نامطلوب اقتصادی و اجتماعی مشکل بیکاری است. شواهد

نشان می دهد که افراد بیکار و خانواده هایشان به طور قابل توجهی

در معرض خطر مرگ زودرس و بیماریها می

باشند.   اثرات بیکاری بر روی سلامتی درنتیجه مسایل روحی و روانی و مسایل مالی به وجود می آید. این

عوارض از زمانی آغاز می شود که فرد احساس کند در معرض تهدید

شغلی قرار دارد و این فرآیند بسیار پیشتر از

واقعه بیکاری رخ  می دهد. بنابراین اضطراب ناشی از ناامنی شغلی بصورت بالقوه یکی تعیین کننده های

سلامت محسوب می شود.   همچنین نارضایتی شغلی نیز یکی دیگر از عوامل تأثیر گذار بر سلامت و بیماری

محسوب می شود. بدین ترتیب  صرف داشتن شغل به تنهایی ضامن سلامتی جسم و روان نیست و در این

خصوص کیفیت شغل نیز از اهمیت زیادی برخوردار است.   از دیگر عوامل شغلی موثر در سلامت و بیماری می

توان نقش استرس در محیط کار را نام برد. شواهد نشان می دهد افرادی که کنترل بیشتری بر کارهایشان دارند

از سلامت بهتری برخوردارند. همچنین فرصت مشارکت کارکنان در تصمیم گیری های سازمانی، فرصت ارتقاء و

بهبود مهارتها، حمایت های اجتماعی در محیط کار و  روابط با همکاران ، بالادستان و زیردستان، دریافت پاداش

های به موقع و مناسب از دیگر عوامل تعیین­کننده  سلامتی در محیط کار محسوب می شود.

 

حمایت و انسجام اجتماعی و خانوادگی

  حمایت و روابط خوب اجتماعی سهم چشمگیری در سلامت دارند. حمایت اجتماعی در جهت تحقق

نیازهایواقعی و عاطفی افراد کمک کننده است. تعلق به یک شبکه اجتماعی از جامعه و الزامات متقابل موجب

 می شود تا افراد احساس محبت، دوستی، احترام و ارزش نمایند.   شواهد نشان می دهد افرادی که حمایت

های اجتماعی و خانوادگی کمتری دارند بیشتر در معرض ابتلا  به اضطراب، افسردگی و طیف وسیعی از

بیماریهای جسمی از جمله بیماریهای قلبی و عروقی قراردارند.  یکی از مهمترین ریسک فاکتورها در این زمینه

فقر است که می تواند منجر به اختلال در شبکه اجتماعی و انزوای فردی گردد. جوامعی که دارای سطح بالایی

از نابرابری های درآمدی هستند تمایل کمتری به  انسجام اجتماعی داشته و در نتیجه میزان خشونت در آنها

بالاتر است.

 

اعتیاد

اعتیاد

  وابستگی افراد به الکل، مواد مخدر و دخانیات ارتباط نزدیکی با علایم عیوب اجتماعی اقتصادی دارد. به عنوان

مثال دهه گذشته که زمان تحول اجتماعی اقتصادی که زمان تحول اجتماعی اقتصادی  بزرگی در اروپای مرکزی و

شرقی بود، مرگ های ناشی از استفاده از الکل از قبیل تصادفات خشونت،  مسمومیت، خودکشی و صدمات

عمدی بطور قابل توجهی افزایش یافت. بدون شک وابستگی به مواد مخدر، دخانیات و الکل مسیر علیتی دو

طرفه دارد. بدین ترتیب که  شرایط سخت اقتصادی ، اجتماعی و اقتصادی منجر به روآوردن افراد به استعمال مواد

گردیده  و از طرفی دیگر سوءاستفاده از این مواد خود منجر به افت شرایط اقتصادی و اجتماعی می گردد.

و اما یک نتیجه کلی

در مراحل اوليه توسعه، رشد اقتصادي تأثي ر مطلوبي بر سلامت روان

وارون بين رشد اقتصادي و سلامت روان مشاهده شد

و اين نتيجه با توجه به اين كه U دارد و رابطة

ايران يك كشور در حال توسعه است با نتايج قبلي و مباني نظري سازگار است. متغيرهاي تورم و

بيكاري نيز همچنان كه انتظار مي رود تأثير نامطلوبي بر برونداد بخش سلامت روان دارد. نتايج

آماري روابط برآورد شده از استحكام كافي برخوردارند. اين نتايج همسو با نتايج مطالعاتي هستند

كه براي اقتصاد ايران انجام گرفته اند و آن ها را تأييد مي كنند. در واقع بيكاري منجر به تخريب

بيشتر سلامت رواني مي شود. افراد فقير با از دست دادن كار نه فقط از نظر اقتصادي بلكه به لحاظ

رواني نيز دچار آسيب م ي شوند .

سنگ يني بار تورم و فقر ناش ي از آن م ي تواند افراد را دچار

افسردگي، پرخاشگري، اضطراب و مشكلات انطباقي نمايد تا جايي كه اين مشكلات در

شديدترين حالت باعث بروز افكار خودكشي و حت ي افكار ديگركش ي و پرخاشگر ي نسبت به

ديگران خواهد شد (موسوي اصل، 1391 ). ضريب جيني به عنوان يكي از شاخص ها ي معرف

سطح نابرابري در كشور، به طور معني داري، نشان دهنده تأثير منفي بر سلامت رواني است و مؤيد

نتايج مطالعات در اين زمينه است. با توجه به مطالب بيان شده مي توان گفت سلامت رواني مستقل

132 مجله علمي- پژوهشي سياست گذاري اقتصادي، سال هشتم، شماره پانزدهم، بهار و تابستان 1395

از ديگر متغيرهاي كلان اقتصادي نيست. شواهد بسياري گوياي اين حقيقت است كه مشكلات

اقتصادي ريسك ابتلا به بيماري هاي رواني را افزايش مي دهد و همچنين خطر ابتلا به اختلالات

اقتصادي ريسك ابتلا به بيماري هاي رواني را افزايش مي دهد و همچنين خطر ابتلا به اختلالات

رواني براي كشوري با تجربه ركود طولاني مدت رو به رشد است. بيكار شدن و بيكار ماندن براي

مدت زمان طولاني، تجربه افت درآمد و مشكلات مسكن همه منجر به كاهش سلامت روان، سوء

مصرف مواد مخدر، انزواي اجتماعي بيشتر و سلامت جسماني بدتر مي شود (ايمي و نپ، 2014)

عوامل موثر بر سلامت

عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر سلامت چیست؟

من زهرا بانو هستم نویسنده این مقاله دانشجوی علم پزشکی از نوع پیشگیریش
آدرس کوتاه پست
تاریخ: 2 اردیبهشت 1399
بازدید: 163

*

code

کلیه حقوق مادی و معنوی برای سایت عصر مهدویت محفوظ می باشد

طراحی سایت: خلیج وب